Bir organın, genellikle peritonun oluşturduğu bir kese içerisinde, karın duvarındaki zayıf bir bölgeden dışarıya doğru fırlamasına fıtık, tıp dilinde herni (Hernia) denir. Fıtık çok kere doğuştan var olan bir ortamda gelişir. Karın içi basıncını arttıran bütün hastalıklarda (boğmaca, kronik öksürük, gebelik vb.), kabızlık esnasında fazla ıkınma veya ağır bir yükün kaldırılması gibi nedenlerle fıtığın meydana gelmesi olasıdır. En sık görülen fıtıklar, % 73 oranında kasık fıtığı (inguinal hernia), % 17 uyluk fıtığı (femoral hernia), % 8,5 göbek fıtığı (umbilical hernia) ve diğer fıtıklardır.
Fıtık
muayenesi ayakta yapılır ve hasta öksürtülür. Böylece fıtığın
dışarı çıkıp çıkmadığı anlaşılır. Çocuklarda şişlik,
ağlaması sırasında ortaya çıkar ve annenin dikkatini çeker.
Erkek çocuklarının torbalarının şişmesi, fıtık olasılığını
ya da hidrosel, orşit gibi hastalıkları düşündürür.
Bazı
fıtıklar, hasta yattığı zaman kendi kendine içeri girebileceği
gibi, hasta veya doktoru tarafından da içeriye itilebilir. Bu
esnada eğer kese içindeki organ bağırsak ise gürültülü bir
ses duyulur ve bağırsağın başlangıç kısmı son bölümüne göre
daha zor içeriye girer. Yaşlı kimselerde, operasyon gerekmeyen
veya yapılmayan durumlarda fıtığı içerde tutmak üzere kasık
bağları (fıtık bağı) veya korseler kullanmak faydalıdır. Karın
içerisinde, fakat önemli bir şikayete neden olmayan vakalar için
reddedilmeyen fıtık deyimi kullanılır. Bu çeşit fıtıklar günün
birinde sıkışıp boğulabilir ve kan dolaşımı bozulması
nedeniyle bağırsakta kangren başlayabilir. Bu gibi fıtık boğulmalarında
o bölgede birden başlayan ağrı, daha sonra bütün karna yayılır.
Bağırsağın tıkanmasıyla fışkırır biçimde kusma görülür.
Fıtık gergin ve çok ağrılıdır. Bağırsağın beslenmesi
bozulup da yara ve kangren olamaya başlayınca ağrı da yavaşlar.
Bağırsak felç olduğundan bağırsak hareketleri de durur. Bu yüzden
fıtığı olan kimselerde karında başlayan ağrının kendiliğinden
geçmesini kötü bir belirti saymalı, hemen bir operatöre baş
vurarak gerektiğinde derhal ameliyat olmalıdır.