Adet düzensizliği nasıl tedavi edilir

Adet düzensizliği ( disfonksiyonel kanama)  tedavisinde  hormonal ve  hormon

içermeyen  tıbbi ilaçlar yada  cerrahi yaklaşımlar  kullanılmaktadırlar.

Bazı hastalar için tek bir tedavi planı uygun iken  diğer bazılarında birden

fazla alternatif  tedavi seçeneği mevcuttur. Bu tedavilerin hiçbiri hasta

tarafından kendiliğinden uygulanmamalı ve mutlaka bir jinekoloji uzmanının

gözetiminde planlanmalıdır.

Kanamanın

şiddetli olduğu durumlarda probe küretaj yapılır.Kürtaj materyalinin

patolojik incelemesi hem tanı konulmasını sağlar hem de kanamanın durmasıyla

tedavi olanağı da yaratır.Rahim içi tabakasının patolojik inceleme sonucuna

göre hastanın yaşı ve çocuk beklentisi dikkate alınarak tedavi düzenlenir.

Sık kullanılan tedavi

protokolleri aşağıda kısaca anlatılmaktadır.

Östrojen tedavisi :

Ani ,

fazla miktarda ve kontrol edilemeyen kanama durumlarında  hastane ortamında

verilecek intravenöz 25 mg östrojen 4 saatte bir  kanama durana kadar veya

en fazla 12 saat süreyle uygulandığında  kanamayı  hızlı şekilde durdurur.

Östrojenin  etki mekanizmasının ince damarlarda kapiller seviyede

pıhtılaşmayı uyarması olduğu düşünülmektedir. (Türkiye’ de intravenöz

estrojen preparatı mevcut değildir)

Ağızdan verilen  konjuge estrojenler (örn. premarin) bölünmüş dozlarda günde

10 mg’ a kadar verilebilirse de hastaların çoğunda  bu kadar yüksek doz yan

etki yaratmaktadır ,bu nedenle kullanımı sınırlıdır.

Kanama

aşırı değil ise  daha düşük dozda konjuge östrojen kullanıldığında  kanamayı

24-48 saat içinde durdurur. Hayatı tehdid eden durumlar dışında hormonal

tedavi başlamadan önce mutlaka endometrial biyopsi yani kürtaj yapılmalıdır.

Hafif-orta derecede vajinal kanamalarda daha düşük dozlarda  konjuge

estrojen verilebilir. Adet ortası lekelenme tarzı olan  ara kanamalarda da

lekelenmeler bu şekilde durdurulabilir. Uzun süreli düşük doz  doğum kontrol

hapı  kullanılırken birden adet arası az miktarda kanamadan yakınan

kadınlarda adet ortası dönemde sadece kanama  süresince 5-10 gün  ve 1-3

adet dönemi boyunca östrojen  kullanılabilir. Bu tedavi süresince  doğum

kontrol hapına kesmeden devam edilir.

Uzun etkili progesteron  tedavilerinde de östrojen verilmesi endometriumun

yenilenmesine yardımcı olur. Daha ağır kanamalarda, aynı doz östrojen 4

saatte bir tekrarlanıp ilk 24 saatten sonra günde tek doz halinde 7-10 gün

sürdürülür.

Progesteron  Tedavisi :

Ani

kanamayı durdurmak için tek başına bir progestereon içeren ilaç (progestan,

duphaston, orgametril, primolut-N,farlutal gibi) da

kullanılabilmektedir. Rahim içi  dokunun kalın olduğu tahmin edilen veya

gösterilmiş olan kadınlarda  günde 10 mg medroksiprogesteron asetat’ ın 10

günlük ağızdan tedavisi kanamayı keser. Progesteron içeren kas içi uygulanan

iğneler de alternatif olarak uygulanabilmektedir.

Az

miktarda adet görme (Oligomenore ) tedavisinde, her ay 10 gün süreyle günde

10 mg medrksiprogeteron asetat gibi bir progesteron verilmesi  düzenli

çekilme kanamaları sağlar.

Menometroraji (düzensiz ve fazla miktarda adet ) veya polimenore (sık ara

ile adet) tedavisinde de 10-15 gün progesteron verilmesi veya sonra çekilme

kanamasının başlatılması  “medikal küretaj” görevi yapıp endometirumun

sağlıklı şekilde dökülmesine ve yenileşmesine yardımcı olur. Her ayın ilk 10

günü progesteronun  düzenli  olarak verilmeye devam edilmesi düzelmenin daha

etkin olmasını sağlar. Çekilme kanamasının olmaması veya düzensiz

kanamaların durmaması, disfonksiyonel anormal uterin kanama tanısının

doğruluğundan şüphe ettirmelidir.

Perimenopozal yani menopoz öncesi kadınlarda, çekilme kanaması olmayana yani

östrojenik aktivite kaybolana kadar düzenli progesteron ile  edilmelidir.

Ancak östrojen  azaldıkça, endometriumun progesterona  cevap verebilecek

hale gelebilmesi için tedavi sikluslarını gerektiği kadar seyreltmek uygun

olacaktır.

Yumurtlamanın olduğu anormal adet  kanamalı kadınlarda, gebelikten korunma

da arzu ediliyorsa, bir diğer alternatif her 3 ayda bir Depo-provera gibi

bir progesteron içeren bir ilaç ile  adet döngüsünün tamamen kesilmesidir.

Progesteron  salgılayan rahim içi araçlar (spiral- Mirena) da 12 ayda adet

kanamasını %96’ ya varan oranlarda azaltabilir.

Doğum Kontrol hapları, Oral Kontraseptif Tedavisi :

Anormal adet kanamalarında en popüler ve  sık kullanılan  tedavi şekli doğum

kontrol hapı verilmesidir. En büyük avantajı  adetle kaybedilen kan

miktarının en az  %60’ a kadar azaltılmasıdır. Tedavi en az 3 ay süreyle,

gebelikten korunma arzulanıyorsa, istenilen süreyle devam ettirilebilir.

Oral kontraseptifler, adet düzensizliği tedavisinde hem östrojen hem de

progesteron kombine şekilde içerdikleri, dolayısıyla pratik oldukları için

tercih edilmektedirler. Yoksa ayrı ayrı östrojen ve progesteronların

kullanılmalarına bir üstünlükleri yoktur. Bekar bir genç kız toplumsal

nedenlerle oral kontraseptif taşımak istemiyor veya ailesi  doğum kontrol

hapı olduğu için tedaviyi benimseyemiyorsa  ayrı ayrı östrojen ve

progesteron ilaçları da verilebilinir.

Hormon

tedavisi başladığı anda endometriumun hangi evrede ve ne kalınlıkta olduğu

bilinmiyorsa, östrojen ve progesteronun birlikte  kullanılması, kanamanın

durmasını garantiye alır ve çok etkindir.

Her

hangi bir düşük dozlu monofazik hap tedavi amacıyla  kullanılabilir.

Kanamayı durdurmak için 5-7 gün süreyle günde 2 hap, kanamayı ilk 12-24

saatte kesecek veya çok azaltacaktır.  İlk 24 saatte gerekirse günlük doz

aralıklı 4 hapa kadar çıkabilir. Eğer 24 saatte kanama durmuyorsa, tanının

doğruluğu tekrar gözden geçirilmeli ve tekrar organik patoloji aranmalıdır.

Bir haftalık tedavi süresince endometrium, hap kesilince olacak çekilme

kanamasına hazırlanır.

Aşırı

ve ani  kanama tedavisi tamamlanıp hap kesildikten birkaç gün içinde,

normalin üzerinde kalınlaşma ihtimali olan endometrium ağrılı ve fazla

miktarda kanama ile dökülecektir. Hastanın bu konuda uyarılması önemlidir.

Aksi takdirde hastalığın nüksettiği düşünülüp paniğe kapılabilir. Son haptan

7 gün sonra ve çekilme kanamasının 5’ inci gününde yeni bir kutu hapa, günde

bir tabletten tekrar başlanır ve 7 gün hapsız dönemlerle 21’ er tabletlik

preparatlar en az 3 adet siklusu  devam edilmelidir. Bundan sonra tek başına

progesteron  ile 10 günlük dönemler halinde disfonksiyonel anormal uterus

kanamaları kontrol altında tutulur.

Ovülasyon kendiliğinden başlayana veya çocuk arzu edilmesi halinde ovülasyon

indüksiyonuna kadar, siklik progestin tedavisi  endometriumun aşırı

kalınlaşmasına fırsat vermez. Artan endometrial kanser ve belki de meme

kanseri riski böylece azaltılmış olur.

Ovulatuar kanamalarda da eğer kontrasepsiyon arzu ediliyorsa oral

kontraseptif hap kullanımı seçilebilir. Bir tip hap ile anormal kanama

oluyorsa, özellikle düşük dozlu haplarda ilk 1-2  siklus sabredildikten

sonra  bir başka hapa geçilebilir.

Diğer Medikal Tedaviler :

Prostaglandin E2 ve F-2 alfa adet siklusu  boyunca tedrici olarak artar,

prostaglandin inhibitörleri ise trombosit kümelenmesini artıran damar

daraltıcı tromboksan A2’ yi, kümelenmeyi engelleyen  prostakislin aleyhine

artırır. Böylece rahimin  kanama hacmi azalır. Tedaviye kanamanın

başlamasından itibaren 3-4 gün devam edilir. Bu grup ilaçlar  ağrı kesiciler

olarak bilinir.

Kısa

süreli olmak kaydıyla ve östrojen-progesteron  kullanılamıyorsa  GnRH

analogları  bazı özel durumlarda kullanılabilir. Keza Danazol aynı

endikasyonlarla sınırlı şekilde uygulanabilir.

Koagulasyon sorunu olanlarda bir sentetik arjinin vazopresin analogu olan

desmopressin burun içi veya damar yoluyla faktör 8’ i artırıp ortalama 6

saat süreyle kanamayı durdurabilir.

Cerrahi Tedavi :

Tüm

tıbbi tedavilere cevap vermeyen olgularda histerektomi (rahim alınması

ameliyatı ) tercihi  sunulur.Histerektomi 40 yaş altındaki genç hastalarda

tercih edilmemektedir.

Alternatif yaklaşım kürtaj sonucu rahim içi dokusunda kanser öncüsü lezyon

ve rahim kanseri olmadığının tespit edilmesi şartıyla endometrial

ablasyondur.  4-6 haftalık bir tıbbi tedavi ile rahim içi dokusu

baskılandıktan  sonra  histereskopik yöntemle veya termal uygulama ile

ablasyon gerçekleştirilip rahim içi dokusu tahrip edilir ve böylece adet

görmeme hali  oluşturulabilir.

Cerrahi, son ve tercih edilmeyen yaklaşımdır. Hormon-endometrium etkileşim

fizyolojisini bilen bir hekim, nadir olgular dışında tıbbi tedavi ile her

türlü disfonksiyonel kanama sorununu başarı ile tedavi

Aranan Kelimeler:

• akci?er kanamas?n? durdurmak
• ali ayhan adet düzensizli?i
• ali ayhan adet düzensizli?i tedavisi
• depo-provera adet doneminde yapilirsa adeti keser mi
• sa?l?k ekibi com adet düzensizli?i nasil tedavi edilir

Etiketler: düzensizliği, nasıl, tedavi