Sağlık Ekibi Hastalık Bilgileri

Sponsorlu Bağlantılar

Periferik Arter Hastalığı Nedir?

Periferik Arter Hastalığı 
 
 Kalp ve beyin dışındaki damarlar periferik damarlar olarak adlandırılmakla birlikte periferik arter hastalığı dendiğinde sıklıkla bacaklardaki atardamar hastalığı anlaşılır. Bu damarlarda kanın geçişini engelleyecek daralma veya tıkanma durumunda periferik arter hastalığından bahsedilir. Bacak atardamar hastalarına beyin ve koroner arter hastalığı sıklıkla eşlik ettiğinden bu hastalarda kalp krizi ve felç riski normal populasyona göre daha fazladır. Periferik arter hastalığı tanısı konulduğunda hastalar kalp ve beyin damar hastalığı yönünden de araştırılmalıdır.
 

Neden Olur ve Risk Faktörü nelerdir ? » Neden Olur ve Risk Faktörü nedir?
 
 Ateroskleroz  (Atardamar duvarının kalınlaşması) en önemli nedendir. Hipertansiyon, sigara, kan yağ düzeyinin (kolesterol ve trigliserit) yüksekliği, şeker hastalığı (diabet) veya enfeksiyon damar duvarının kalınlaşmasına sebep olur. Bacak damarının genişlemesi ve damar duvarındaki yırtıklar da yeterli kan akımının geçişini engeller. Genetik kaynaklı atardamar hastalıkları bir diğer nedeni olup daha erken yaşlarda buldu verir. Sigara Buerger hastalığının tek nedeni olup, nikotin nedenli gelişen inflamasyon küçük çaplı periferik damarları tutar. Genellikle 20-40 yaşlarında bulgu verir. Tromboemboli vücudun bir bölgesinden bacak atardamarına pıhtı gitmesi olup bir diğer nedenidir. Sıklıkla atriyal fibrilasyon gibi ritm problemi olan hastalarda görülür. Travma, geçirilmiş cerrahi operasyonlar, tümör diğer nedenler olarak sayılabilir.

Sigara içimi, ileri yaş, erkek cinsiyet, şeker hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, homosistin ve fibrinojen yüksekliği periferik arter hastalığı riskini artırır. Koroner arter hastalığı, atriyal fibrilasyon ve şah damar hastalığı bulunanlarda görülme riski normal populasyona göre artmıştır. 
 
Şikayet ve Bulgular Nelerdir?
 
 Hastalık erken dönemde bulgu vermez. İlk bulgusu yürümekle ortaya çıkan bacak ağrısıdır (kladikasyo). Yol yürümekle, merdiven çıkmakla, koşmakla uyluk çevresinde, baldırda, kalçada gelişen kramp şeklinde ağrıdır. Sebebi efor esnasında yetersiz kan akımı nedeni ile çizgili kaslara yeterli oksijen sunulamamasıdır. 3-5 dakikalık dinlenme ile geçen ağrı aynı mesafe yürüyüş ile tekrar ortaya çıkar. Hastalık ilerleyici olup daha ciddi boyuttaki hastalarda istirahat ağrıları mevcuttur. Ayak ve parmaklarda iyileşmeyen yaralar ve gangren hastalığın diğer bulgusudur.  Tıkanıklık aortun ikiye ayrıldığı bölgede ise erkeklerde cinsel fonksiyon kaybı ile ilgili problemlere yol açabilir.

Yakınmaları ile doktora başvuran hastanın ilk muayenesinde şikayetleri tanının konulmasında önemli ipuçları verir. Ağrının yürüyüşle başlaması ve dinlenmekle geçmesi tipik bulgusudur.

Etkilenen bacak soğuk ve soluktur. Deri parlak ve ince olup kıllanma azalmıştır. Hasta ekstremite yukarı kaldırıldığında soluklaşır, indirildiğinde birkaç dakika içinde gecikmiş kızarıklık oluşur. Tıkanıklıktan sonraki bölgede nabız alınamaz, sistolik kan basıncı azalmıştır. Ayağın arkasındaki kaslarda zayıflık, uyuşukluk bulunur. En ciddi bulgusu iskemiye bağlı yara ve gangren gelişmesidir
 
Nasıl Teşhis Edilir?
 
 Nabız muayenesinde tıkanıklıktan sonraki bölgede nabız alınamaz. Alt ekstremite tansiyonları normalde üst ekstremiteden yüksektir. Ciddi darlıklarda alt ekstremite sistolik tansiyonunun üst ekstremite sistolik tansiyonuna oranı 0,5’in altına düşer. Periferik arter “renkli doppler ultrasonografi” ile darlığın ciddiyeti hakkında bilgi edinilir. Fakat ciddi derecedeki darlıklarda damarları detaylı değerlendirmek için anjiografi gerekir.  En güvenilir yöntem DSA anjiografidir. Fakat iyi çekilmiş Magnetik rezonans (MR) anjiografi de yeterli bilgi verir. Bilgisayarlı tomografi(BT) alternatif bir yöntemdir. MR ve BT ile görüntülemede damardan kontrast madde verilmesini müteakiben periferik damarlar görüntülenir. DSA’da ise lokal anestezi ile kasıktan veya kol atardamarından kılavuz tel vasıtası ile girilerek kontrast madde verilmesini müteakiben periferik damarlar görüntülenir.
 
Nasıl Tedavi Edilir? » Nasıl Tedavi Edilir? 
 
 Erken evredeki hastalarda öncelikli olarak koruyucu tedavi uygulanır. Sigaranın bırakılması (özellikle Buerger hastalığında en önemli tedavi yöntemi), hipertansiyon (TA < 140 / 85 mmHg), hiperlipidemi (LDL kolesterol < 100)  ve diabetin kontrol altına alınması (HbA1c < 7), hastanın kilo vermesi gerekir. Günlük düzenli olarak 1-2 saat yapılacak egzersiz yandaş damarların gelişimini artırır. Medikal tedavide kan sulandırıcı olarak aspirin, klopidogrel veya warfarin kulanılır. Silastazol, pentoksifilin, prostoglandin E1 ve analoğu, prostosiklin, Ca kanal blokörü kullanılır. Yürüme ile ağrısı olan hastaların % 75’inde koruyucu tedavi ile şikayetler geriler. 100 metreden kısa mesafe yürümekle ağrısı olan, istirahat ağrısı olan, etkilenen bacakta iyileşmeyen yara ve gangren bulunan hastalarda invaziv tedavi yöntemleri gerekir. Bunlar Perkutan transluminal anjiplasti (PTA) ile balon veya stent uygulanması veya aterektomi uygulanabilir. Lezyonun buna uygun olmadığı durumlarda cerrahi olarak endarterektomi veya tıkanık bölgeye sentetik yada damar grefti ile baypas yapılır. İnvaziv tedavi yöntemlerinden fayda göremeyecek lezyonu bulunan hastalarda spazma neden olan sinir köklerinin tahrip edilmesi veya çıkarılması (sempatektomi) ameliyatı gerekebilir.  Bütün bu tedavi yöntemlerinin uygulanamadığı durumda gangrenleşmiş ölü dokunun kesilmesi gerekebilir. 
Ameliyat Sonrası Takip ve Tedavi
 
 Kullanılan greftlerin 5 yıllık açıklık oranı ortalam %60-70 oranında olup bu süreci hastanın antikoagülasyon tedavisine uyumu ve yandaş hastalıkların tedavisi (hiperansiyon, hiperlipidemi, diabet) etkilemektedir. Ameliyat sonrası hastaların kan sulandırıcı almaları gerekmektedir. Genellikle damar grefti kulanılanlarda tek doz 300 mg aspirin almaları yeterli olmaktadır. Sentetik greft kullanılan hastalarda ise INR değerini 2’nin üzerinde tutacak şekilde Warfarin kullanımı daha uygundur.

Hastalar ameliyat sonrası dönemde yürüme mesafelerinde azalma durumunda kontrol için hekime müracaat etmelidir
 

Aranan Kelimeler:

Soru Sormak için Resme Tıklayın
Etiketler: ,

Yorum Yaz

Sağlık Bilgileri Sağlık Bilgileri