psa yüksekliği ve idrar yaparken sorunlar

PSA (prostat spesifik antijen), prostat dokusu tarafından sentezlenen ve prostat kanseri taramasında kullanılan bir proteindir.

Prostat spesifik antijen, adından da anlaşılacağı gibi prostat dokusuna özgüdür. Prostat kanseri taramasında kullanılsa da yüksekliğinin tek sebebi kanser değildir. Hem normal hem de kanserli prostat dokusundan üretilir. Tüm erkeklerin kanında belli seviyelerde bulunur.

Prostat spesifik antijen, kanda serbest veya proteinlere bağlı şekilde bulunabilir. Serbest PSA, kanda proteinlere bağlı olmayan kısmı ifade eder. Total PSA ise hem proteine bağlı hem de serbest olan miktarın toplamıdır. Kanser taramalarında serbest formun miktarı tek başına kullanılmaz.

Testin Amacı

Prostat kanseri taramasında
Prostat kanseri olanlarda tedavinin etkinliğini değerlendirmede
Prostat kanseri geçirmiş kişilerde nüks açısından takip etmek amacıyla kullanılır.
Normal Değerler

Total PSA < 4 ng/dl olmalıdır. Serbest PSA oranı (yüzdesi) > %25 olmalıdır.
serbest PSA yüzdesi oranı

Prostat bezi yaşla birlikte büyümektedir. Büyüyen prostat bezi daha fazla PSA üretir. Bundan dolayı yaşa göre normal değerler değişkenlik gösterir. Örneğin 4 ng/mL seviyesi 40 yaşında bir erkek için yüksek, 70 yaşında biri için normal kabul edilir.

Yaşa Göre Normal Değerler
Yaş Normal Aralık
40 – 49 yaş arası 2 ng / mL’den düşük
50 – 59 yaş arası 3 ng / mL’den düşük
60 – 69 yaş arası 4 ng / mL’den düşük
70 – 79 yaş arası 5 ng / mL’den düşük olmalı
Prostat Kanseri Riski İle İlişkisi

Serbest PSA Yüzdesi Kanser Olasılığı
%0 – 10 %56
%10 – 15 %28
%15 – 20 %20
%20 – 25 %16
>%25 %8
Prostat kanseri taramasında ya total PSA yada serbest PSA yüzdesi kullanılır. Bu iki değerin yüksekliği ile prostat kanseri arasında ilişki tablolarda gösterilmiştir*.

Prostat spesifik antijen yüksekliğinde kanser riski*
Total PSA Düzeyi Kanser Olasılığı
0 – 2 ng/mL %1
2 – 4 ng/mL %15
4 – 10 ng/mL %25
>10 ng/mL >%50
PSA, hemen hemen tüm prostat kanserlerinde yükselen bir laboratuvar değeridir. Ancak her yükseklik kanser anlamına gelmez.

Test sonucu normal sınırlarda olanlarda zamanla yükselme görülmesi anlamlı olabilir. Tekrarlanan testlerde %30’dan fazla yükselme olması, prostat kanseri açısından araştırmayı gerektirebilir(normal sınırlarda olsa bile).

Bu testin 4 ng/mL’nin altında olması normal kabul edilse de prostat kanserini göstermede kesin bilgi vermez. Test sonuçları 4’ün altında olduğu halde prostat kanseri olan bireyler olduğu gibi, 4’ün üstünde olup kanser olmayan birçok insan vardır. Bundan dolayı bu test yol gösterici olsa da kesin bir kanıya vardırmaz.

Yanlış Pozitiflik: Bu testin yanlış pozitiflik oranı yüksektir. Yani test yüksek olduğu halde kanser görülmeme oranı yüksektir.

Yanlış Negatiflik: Test normal olduğu halde kişide prostat kanserinin olması durumudur.

PSA Yüksekliği Nedenleri
Bu testin yüksekliği ile kanser arasındaki olası ilişkiden yukarıda bahsetmiştik. Bu testin yüksekliğine neden olan durumları sıralayalım.

Postat Kanseri: Erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. İdrar yaparken zorlanma, ağrı, idrarda kanama gibi belirtilere neden olabileceği gibi hiçbir belirti vermeyebilir. Kanser şüphesi olan kişilerde bu testin 10 ng/mL seviyesinin üzerinde olması durumunda risk yüksektir. Böyle durumlarda kanserden şüphe edilen hastalara biyopsi yapılır.

50 yaş üstü kişilerde daha sık görülen bu durumun teşhisinde hekimin parmakla muayenesi (rektal muayene) oldukça önemlidir.

Prostat İltihabı: Genç ve orta yaş erkeklerde sık görülür. Kasık, testis, penis, perine ve anal bölgede ağrı görülebilir. Ağrıyla birlikte sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma gibi işeme problemleri ve buna eşlik eden cinsel problemler görülebilir. Bu durum prostat spesifik antijenin 5-7 kat kadar yükselmesine neden olabilir.

Prostat Büyümesi: PSA, normal prostat dokusunda üretilmektedir. Dolayısıyla prostat bezinin büyümesi bu testin kan seviyelerini de yükseltir. Prostat büyümesinde genellikle idrara başlamada gecikme, idrarını tam yapamama, kesik kesik işeme gibi problemlere neden olur.

PSA Yüksekliği Yapan Diğer Nedenler

Prostatı besleyen damarlarda tıkanıklık (enfarkt)
Prostat biyopsisi
Parmakla prostat muayenesi veya prostat masajı
Prostat ameliyatı
İdrar yolu tıkanıklığı (akut üriner retansiyon)
Kalıcı idrar kateteri
İdrar yolları iltihabı
Radyasyon tedavisi
Testesteron kullanımı
Ağır bisiklet egzersizi ve aşırı bisiklete binme bu testte 2-3 kat artışa neden olabilir. Bu artış yalnızca birkaç gün devam eder ve sonrasında değerler normale iner.
Ejekülasyon geçici hafif bir artışa neden olabilir.
PSA Testi Yüksekliğinde Ne Yapılır?

Testin yükseklik derecesi, ek şikayetler, yaş ve doktor muayenesi sonraki süreçte yapılacak tetkiki belirlemeye yardımcı olur. Doktorunuz hangi prostat sorununu düşünüyorsa ona yönelik tetkikler ister.

Eğer prostat kanserinden şüphelenirse ultrason ve biyopsi isteyebilir. Biyopsi ile alınan örnekte prostat kanseri araştırılır.

Daha önce prostat kanseri geçirmiş kişilerde bu testin yükseliyor olması hastalığın tekrarını düşündürür. Tedavi sonrası nüksün erken tespiti için kullanılır.

PSA Düşüklüğü Nedenleri
Prostatın ameliyatla alınmış olması
Kısırlaştırma
Radyasyon tedavisi
Finasterid, tamsulosin, ketakonazol gibi ilaç kullanımı
Aşırı kilolu ve obez olma
Bazı bitkisel ilaçların kullanımı düşüklüğe neden olur.
Bazı kaynaklarda aspirin, kolestrol düşürücü ilaçlar (statinler) ve bazı idrar söktürücülerin (tiyazid) düşüklüğe neden olabileceği yazmaktadır.
PSA yüksekliği tek başına kanseri göstermez. Yukarıda bahsettiğimiz gibi bir çok hastalık yüksekliğe neden olabilir. Bunun ayrımı kişinin yaşı, şikayeti, yapılan tetkikler ve en önemlisi de doktor muayenesine göre yapılır.

Online Doktora sor

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.